پژوهش با هدف بررسی فک شدگی و حک شدگی مصرف (نمایشی/غیرنمایشی)، به صورت آمیخته و متوالی تبیینی در سال 1399 انجام شده است. جمعیت موردبررسی، ساکنین دارای تحصیلات عالی20 تا 65ساله شهر زنجان است. نمونه ها در دو مرحله با روش خوشه ای چندمرحله ای (502=n) و هدفمند و اشباع نظری (20=n) انتخاب شدند. ابزارها و روش های گردآوری داده ها، پرسش نامه بسته و باز و مصاحبه ساختار یافته و نیمه ساختار یافته است. روایی (محتوایی) و پایایی (ضریب آلفای کرونباخ) پرسش نامه بسته و قابلیت اعتماد پرسش نامه باز (با تکنیک مقایسه تحلیلی و ممیزی)، بررسی شد. داده های کمی با نرم افزار آماری SPSSV20 و داده های کیفی بر اساس نظریه داده بنیاد (GT) تحلیل شدند. نتایج کمی، نشان داد که وضعیت مصرف، وابسته به وضعیت اجتماعی-اقتصادی (و منفک از جامعه) نیست. نتایج کیفی، حک شدگی فرهنگی و اجتماعی مصرف در دو الگوی متقابل شامل «حک شدگی نمایشی» و «حک شدگی معکوس و منفعل غیرنمایشی» را نشان داد.

در پژوهش حاضر تلاش شده است در چارچوب سنت جامعه شناسی و انسان شناسی اقتصادی، کنش اقتصادی ترک های آذری زبان به عنوان یکی از مهم ترین گروه های قومی اقتصادی در ایران تحت عنوان حک شدگی تحلیل شود. پژوهش حاضر در چارچوب پژوهش کیفی و با استفاده از روش تئوری زمینه ای انجام گرفته است. در این روش سعی شده است با استفاه از انواع کدگذاری های باز، محوری و گزینشی، منطق حک شدگی منعطف در رفتارهای اقتصادی دریانی ها تبیین گردد. جامعه هدف در این تحقیق دریانی های آذری زبان بوده و با استفاده از نمونه گیری غیراحتمالی و هدفمند با حدود 30 نفربه شیوه تکنیک گلوله برفی مصاحبه صورت گرفته است. یافته های حاصل از پژوهش گویای آن است که کنش اقتصادی دریانی های آذری زبان دارای خصیصه انعطاف ساختارمند در فعالیت های اقتصادی و اجتماعی است که در قالب عملکرد شبکه ای و حمایت های اجتماعی درون گروهی توانسته اند موقعیت خود را در کلان شهر تهران تثبیت نمایند. «حک شدگی منعطف» به عنوان هسته کانونی تبیین کننده کنش اقتصادی دریانی ها دلالت بر ماهیت اجتماعی و فرهنگی کنش اقتصادی آنها دارد. این گروه با تغییر موقعیت مکانی و استقرار در تهران به فعالیت اقتصادی منسجم پرداخته و به تبعیت از اقدامات و توصیه های پیشگامان در بخش سوپرمارکت داری، مشتری مداری، حمایت و عملکرد شبکه ای به تدریج فعالیت خود را توسعه داده اند. بدین ترتیب می توان گفت ترکیبی از قابلیت های فردی، عملکردهای جمعی و مکانیزم این عملکردها در توسعه فعالیت موثر بوده است.

این مقاله با درک وضعیت مصرفی شهر زنجان و با هدف بررسی حک شدگی مصرف متظاهرانه انجام شده است. مطالعه به روش کیفی و در سال 1399 انجام شده است. جمعیت موردبررسی، شهروندان(دارای تحصیلات دانشگاهی)20تا65 سال شهر زنجان است. نمونه ها با روش نمونه گیری نظری و هدفمند، انتخاب شدند و با اشباع نظری در نفر دهم ختم شدند و حجم نمونه 10 نفر تعیین شد. ابزار و روش گردآوری، پرسش نامه باز و مصاحبه نیمه ساختار یافته است. روایی ابزار با معیار قابلیت اعتماد و تکنیک مقایسه تحلیلی و ممیزی بررسی شده و ثبت مصاحبه ها با یادداشت برداری و ضبط صدا انجام شد. کدگذاری و تحلیل ها در رویکرد نظریه زمینه ای، انجام شد. یافته ها با 9 مقوله اصلی و 21 مقوله فرعی، حک شدگیِ مصرف متظاهرانه در عناصر فرهنگی و اجتماعی را نشان می دهد. حک شدگی مصرف متظاهرانه در عناصر فرهنگی، از «تسرّی هنجارهای مصرف تظاهری» و «شکل گیری نیازهای نو و باور به ارضای سلسله نیازها از طریق مصرف متظاهرانه» و سپس «دگرگونی در هنجارهای مربوط به اکتساب و تحرک اجتماعی» روایت می کند و موجب«تسلیم یا انتخاب آگاهانه ی باورهای مصرف متظاهرانه» می گردند. «محدودیتهای مالی و آرزوی رفع آن» فقط به عنوان مداخله گری در مسیر مصرف متظاهرانه، عمل می کند. حک شدگی مصرف متظاهرانه در عناصر اجتماعی، ابتدا از «نقش روابط اجتماعی در بروز مصرف متظاهرانه» در کنار «تناقض های ارزیابانه اجتماعی» و «تناقض تحریکات اجتماعی» و در نهایت، از «تحریک پذیری تصوّری (تصور فرد از مصرفش در اجتماع)» حکایت می کند.

بازاریابی شبکه ای، نوعی فروش مستقیم است که از طریق آن، کالاها از طریق تماس مستقیم مشتری و توزیع کنندگان مستقل، به فروش می رسند. سازمان های فروش مستقیم، اغلب به شکل محیط های شبه خانگی به تصویر کشیده می شوند که ویژگی اصلی آن ها، همکاری افقی به همراه پیوندهای عاطفی ا ست. در این سازمان ها، فرایند شبکه­سازی از دو بخش عمده تشکیل شده است؛ ابتدا، توزیع کنندگان، انواع گوناگون روابط شخصی را برای ایجاد معاهده های تجاری فعال می کنند؛ دوم، توزیع کنندگان، شکل و جوهر شبکه های اجتماعی/تجاری خود را به منظور تحکیم اعتماد و حل تنش های ذاتی موجود در کنش های اقتصادی مبتنی بر شبکه، تغییر می دهند. این همپوشانی کسب درآمد و دوست یابی در فروش مستقیم، پرسش های جامعه شناختی بنیادینی را ایجاد می کند: «توزیع کنندگان چگونه اعتماد را حفظ و شبکه های خود را تحکیم می کنند؟» «آن ها چگونه روابط شخصی را به سوی کنش های اقتصادی سودآور هدایت می کنند؟» مقالۀ حاضر که پژوهشی اکتشافی ـ کیفی به روش مرد م نگاری مجازی است، برای پاسخ به این پرسش ها از مفهوم حک شدگی جامعه شناسی اقتصادی بهره گرفته است. در این مقاله، فرایند حک شدگی بازاریابی شبکه ای در چهار سطح شبکه، منفعت، سازمان، و فرهنگ تبیین شده است. مقوله های خفقان اطلاعات و تجاری سازی پیوندها به سطح شبکه، فردگرایی لیبرال و بازاریابی اعتقادی به سطح منفعت، اجتماع شبه خانوادگی و رهبران عقاید به سطح سازمان، و سرانجام، رؤیای کارآفرینی و تحقق عدالت به سطح فرهنگ تعلق دارند.

بازار در ایران، نهادی با کارکردهای چندگانه است که نقش مهمی در حیات اقتصادی، سیاسی و فرهنگی جامعه ایفا می کند؛ به همین دلیل تعاریف ارائه شده از آن نیز متنوع است. نوشتار حاضر ضمن مرور انتقادی انواع مفهوم سازی بازار، عوامل مؤثر بر کنش های اقتصادی بازار در ایران را از منظر جامعه شناسی اقتصادی جدید و به طور خاص مفهوم حک شدگی بازار (وابسته بودن کنش های اقتصادی بازار در متن، اهداف یا فرایندها به کنش یا نهادهای غیراقتصادی) نقد و بررسی می کند. نتایج مرور نظام مند مطالعات جامعه شناختی بازار، به ویژه در حوزة مطالعات حک شدگی در ابتدا شش تلقی مختلف از بازار را نشان می دهد که شامل بازار به مثابة فضا، فرهنگ، طبقه، نهاد غیررسمی، شبکه و میدان است. دوم اینکه در میان عوامل تأثیرگذار بر حک شدگی بازار بر عوامل ساختاری و نهادی از جمله شبکه های اجتماعی/ تجاری، قوانین و مقررات، طرح های توسعة شهری و ارزش ها و هنجارهای غیررسمی بازار تأکید بیشتری شده است و درنهایت هریک از انواع شش گانة بازار از نوع معینی حک شدگی فضایی، فرهنگی، سیاسی، ساختاری و نهادی متأثر است.

کلاس های معکوس به عنوان یک روش آموزشی برای بهبود درگیری دانشجویان، مهارت های تفکر انتقادی، پیامد های یادگیری و موفقیت در حال رشد هستند. با این حال، ادبیات فعلی در کلاس های درس معکوس، بینش محدودی در مورد انگیزه ها، ادراک ها و مزایای فراگیران، به ویژه در زمینه آموزش عالی ارائه می دهد. هدف از این مطالعه کیفی، درک مدرسان کلاس معکوس در آموزش عالی ایران، با تأکید بر مزایای آن برای فراگیران بود که مربیان هنگام تدریس در قالب کلاس معکوس در یک دانشگاه دولتی با آن روبرو می شوند. به طور خاص، در این مطالعه بهترین استراتژی ها برای اجرای کلاس های درس معکوس ذکر شده است. پژوهش حاضر مطالعه ای کیفی از نظر هدف کاربردی و از جهت روش پژوهش کیفی و مبتنی بر پارادایم تفسیری و با رویکرد استقرایی در این مطالعه از مصاحبه نیمه ساختار یافته برای گرداوری اطلاعات استفاده شده است. 13 نفر از اساتید که قبلاً با استفاده از روش کلاس معکوس، تدریس می کردند، مصاحبه شدند. داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. برای افزایش پایایی و اعتبار تجزیه و تحلیل، از کمک همکار استفاده شد. یافته های این پژوهش چندین مزایای مرتبط با بکارگیری روش تدریس معکوس در آموزش عالی ایران را نشان داد: 1) افزایش کیفیت یادگیری، 2) تقویت تفکر سطح بالا و 3) اجتماعی کردن فراگیران. این یافته ها به طور بالقوه می توانند به عنوان راهنمایی برای مدرسانی که می خواهند برای بهبود نتیجه یادگیری دانشجویان خود از روش کلاس درس معکوس سود ببرند، استفاده شود.

مقالۀ حاضر به مطالعۀ نقش کارآفرینان در تکامل صنعت نساجی مدرن در منطقۀ شاهدیۀ یزد می پردازد. در این مطالعه تأثیر عوامل جغرافیایی، اجتماعی و فرهنگی در این فرایند و همچنین چگونگی بهره گیری کارآفرینان از حک شدگی محلی و خانوادگی برای توسعۀ این شبکه تحلیل می شود.روش شناسی این تحقیق کیفی و مطالعۀ موردی است و از تکنیک های متعدد جمع آوری داده ها استفاده شده که مهم ترین آن ها مصاحبه های نیمه ساختاریافته است.یافته ها نشان داد شبکۀ نساجی شاهدیه از سال 1330 تا 1402 دو چرخۀ تکامل را پشت سر گذاشته است. چرخۀ اول شبکه مبتنی بر تولید روفرشی از سال 1330 تا 1368 است. چرخۀ دوم با تولید رومبلی از سال 1368 آغاز شد. توسعۀ صنعت نساجی مدرن در شاهدیه را می توان نمونۀ بارزی از شکل گیری و رشد یک شبکۀ بازیگر متشکل از بازیگران انسانی (کارآفرینان محلی، جوامع خانوادگی و محلی کارآفرینان، مقامات دولتی محلی، طراحان پارچه، تاجران نخ و پارچه و غیره) و نهادهای غیرانسانی (میراث اجتماعی-اقتصادی و صنعتی منطقه، موقعیت جغرافیایی، تغییرات فناورانه در نساجی، تغییرات اقلیمی و کمبود آب، تغییر ذائقه های اجتماعی و...) دانست.نتیجۀ تحقیق بیانگر آن است که توسعۀ این صنعت، حاصل درهم تنیدگی پیچیدۀ کنشگران انسانی (کارآفرینان، خانواده ها و دولت) و هستارهای غیرانسانی (میراث، جغرافیا، فناوری و اقلیم) است. این رویکرد نشان می دهد چگونه این هم زیستی به تاب آوری و پویایی اکوسیستم صنعتی منجر شده که می تواند الگویی موفق برای توسعه در مناطق مشابه باشد.

این مقاله به بررسی فرایند تولید و مبادلۀ گلیم در شهرستان هرسین می پردازد. رویکرد نظری مقاله مبتنی‏بر آراء کارل پولانی دربارۀ تولید و انواع مبادله است. روش پژوهش مردم نگاری و فنون گردآوری داده مشاهده و مصاحبه هستند. یافته ها نشان می دهند که دامداری و باغداری پررونق شهرستان هرسین مواد اولیۀ ارزان‏قیمت را در دسترس بافندگان قرار می دهد. طرح ها و نقوش نیز برگرفته از اقلیم و زمینۀ اجتماعی هستند و بافندگان به‏طور ذهنی و خلاقانه آن ها را به‏کار می گیرند. بنابراین، فرایند تولید در درون ساختارهای اجتماعی حک شده است. در سال های اخیر به دلیل روند کالایی‏شدن گلیم نقوش یک‏دست و تکراری کاربرد بیشتری پیدا کردند. تولید گلیم به دو شیوۀ خانگی و کارگاهی است. در مورد اول بافندگان مالک ابزار تولید و محصول هستند و در مورد دوم آنان دستمزد می گیرند و کالای تولیدشده در مالکیت صاحب کارگاه است. در شیوۀ اخیر میزان بیگانگی از کار و از محصول بالاتر است. محصول نهایی به دو شیوۀ همیارانه و بازاری مبادله می شود. شیوۀ اولی مبتنی‏بر روابط غیررسمی و برای تحکیم روابط اجتماعی است. شیوۀ دوم مبتنی‏بر سود و زیان است و واسطه ها نقش زیادی در آن دارند. اینان در زنجیرۀ ارزش جایگاه بالایی دارند و بیشترین سود را به خود اختصاص می دهند. سلطۀ مناسبات بازار گلیم را به سمت کالاهای تجاری سوق داده و فرایند فک شدگی در این زمینه رواج پیدا کرده است. بازنگری در سیاست های حمایتی، ایجاد سازوکارهای عادلانه در تولید، توزیع، مبادله، و تقویت نقش اجتماعی بافندگان ازجمله راهکارهای مناسب برای اعتلای این هنر-صنعت هستند.

این مقاله به بررسی شرایط ظهور و زوال بازار کرمانشاه و نقش آن در ایالت کرمانشاهان در سده 13 خورشیدی می پردازد. رویکرد نظری 400مقاله مبتنی بر آراء «کارل پولانی» است. روش پژوهش تاریخی و فنون گردآوری داده بررسی اسناد و مشاهده کالبد بازار است. داده ها نشان می دهند که الف) بازار کرمانشاه همزمان با اراده کشورهای اروپایی بر تجارت در سده 19 میلادی، کم رونق شدن مسیرهای ترابوزان-تبریز و قفقاز-پوتی-تبریز به دلیل بیماری کرم ابریشم، حفر کانال سویز و استفاده از کشتی های بخار در دجله و فرات، موقعیت استراتژیکی در شبکه مبادلات بازرگانی پیدا کرد که به مدت 100 سال پایدار ماند. ب) بازار از بیرون و با اراده نظام بین الملل تحمیل شد و در مناسبات اقتصادی و اجتماعی منطقه «حک» نشد، همچنین نتوانست زمین، کار و پول را وارد مبادله کند. بدین روی، «بازار باراندازی» بود که بیرون از شیوه تولید قرار داشت و نقش آن محدود به شهر کرمانشاه بود. ریخت شناسی شهر را تغییر داد و خیل عظیمی از بازرگانان را به شهر کرمانشاه کشاند. ج) با شروع جنگ جهانی اول بازار از رونق افتاد. «قانون تفتیش اسعار» در سال 1306 ارز ناچیزی را به آن اختصاص داد به طوری که از رمق افتاد و احداث راه آهن سراسری ضربه نهایی را بدان وارد ساخت.

استقبال مدارس از آموزش سواد مالی به شکل روزافزونی در حال گسترش است؛ یکسویه و خوش بینانه بودن تحلیل های موجود نسبت به این امر، نیاز به مطالعه انتقادی درباره پیامدهای اجتماعی اقدامات مذکور را ضرورت می بخشد. بدین ترتیب پژوهش حاضر در پی مطالعه پیامدهای اجتماعی برگزاری بازارچه به ویژه بر کودکان است.چارچوب مفهومی پژوهش مبتنی بر نظریات اقتصاداخلاقی (پولانی و گرانووتر) مبنی بر پیوند کنش های اقتصادی و هنجارهای اجتماعی و نیز اهمیت برنامه درسی پنهان (به ویژه در نگرش اپل) مندرج در مجموعه آموزش ها ازجمله سواد مالی است.روش پژوهش از نوع «مطالعه موردی بوده و به صورت کیفی و میدانی انجام شده است؛ موضوع مورد مطالعه، یک بازارچه دانش آموزی در دبستانی غیردولتی در تهران بوده که داده های آن در یک مطالعه طولی به مدت 8 ماه ازطریق مشاهده مشارکتی گردآوری شده است.یافته های پژوهش حاکی از تغییر رفتارهای دانش آموزان است که مهمترین آن تبعیت از منطق بازار، تلاش برای فرار از پرداخت اجاره بها و شیوع اقدامات فریبکارانه در میان آنان بوده است.براساس نتایج پژوهش، آموزش سواد مالی ازطریق برگزاری بازارچه (بدون ملاحظات اجتماعی)، حاوی برنامه درسی پنهانی است که ارزش هایی مغایر با ارزش های حاکم بر نظام آموزش را تقویت می کند و تعاملات اقتصادی در فضای رقابتی بازارچه ها، به تضعیف هنجارهای اجتماعی دامن می زند.